Trang chủTrang chủ BlogBlog
ElearningE-learning Đăng nhập

Huyết áp thấp - Nguyên nhân và cách điều trị

Huyết áp thấp là gì?

Huyết áp thấp thoạt nghe có vẻ như là mục tiêu để phấn đấu vì cao huyết áp có thể gây nên nhiều biến chứng đáng sợ. Tuy nhiên, đối với nhiều người, huyết áp thấp có thể gây ra các triệu chứng chóng mặt và ngất xỉu. Trong những ca bệnh nặng, huyết áp thấp có thể đe dọa đến tính mạng.

Mặc dù huyết áp là khác nhau ở mỗi người, chỉ số huyết áp tâm thu (con số phía trên trong kết quả đo huyết áp) dưới 90 milimet thủy ngân (mmHg) hoặc huyết áp tâm trương (con số bên dưới) nhỏ hơn 60 mmHg thường được coi là huyết áp thấp.

Các nguyên nhân gây huyết áp thấp rất đa dạng, từ tình trạng mất nước đơn giản cho đến các rối loạn nghiêm trọng hơn do bệnh nội khoa hoặc liên quan đến phẫu thuật. Điều trị huyết áp thấp không phải là việc khó, nhưng điều quan trọng là phải tìm ra nguyên nhân gây nên tình trạng này để điều trị đúng cách.

Triệu chứng của huyết áp thấp

Đối với một số người, huyết áp thấp có thể báo hiệu một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, đặc biệt là khi huyết áp giảm xuống đột ngột hoặc có kèm theo các dấu hiệu và triệu chứng như:

​ Triệu chứng của bệnh huyết áp thấp

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Trong nhiều trường hợp, huyết áp thấp là không nghiêm trọng. Nếu bạn có huyết áp thấp ổn định và cảm thấy khỏe, bác sĩ của bạn có thể sẽ chỉ theo dõi bạn định kỳ. Thậm chí việc thỉnh thoảng bị chóng mặt hoặc hoa mắt cũng có thể chỉ là vấn đề nhỏ - ví dụ khi nó là kết quả của tình trạng mất nước nhẹ do ở ngoài nắng hoặc ngâm trong bồn nước nóng quá lâu. Trong những tình huống này, vấn đề cần quan tâm không phải là huyết áp giảm bao nhiêu mà là giảm nhanh như thế nào.

Dù vậy, điều quan trọng là vẫn nên đi khám bác sĩ nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng hạ huyết áp nào vì đôi khi chúng có thể là biểu hiện của những vấn đề nghiêm trọng hơn. Việc ghi lại các triệu chứng, thời điểm xảy ra và việc bạn đang làm tại thời điểm đó có thể giúp ích cho việc chẩn đoán và điều trị.

Nguyên nhân gây huyết áp thấp

Huyết áp là chỉ số áp lực trong động mạch trong kỳ hoạt động (co) và nghỉ ngơi (giãn) của mỗi nhịp tim. Bạn cần biết:

Chỉ số huyết áp trên máy đo huyết áp

Hướng dẫn hiện hành cho rằng huyết áp bình thường là nhỏ hơn hoặc bằng 120/80 mmHg mặc dù nhiều chuyên gia nghĩ rằng 115/75 là con số thích hợp hơn.

Mặc dù bạn luôn có thể đo chính xác chỉ số huyết áp bất cứ lúc nào, huyết áp không phải là cố định. Nó có thể thay đổi đáng kể trong một khoảng thời gian ngắn - đôi khi từ nhịp tim này đến nhịp tim tiếp theo, tùy thuộc vào vị trí cơ thể, nhịp thở, mức độ căng thẳng, tình trạng sức khỏe, thuốc bạn đang uống, đồ ăn, thức uống, hay thậm chí còn tùy thuộc vào thời điểm trong ngày. Huyết áp thường thấp nhất vào ban đêm và tăng mạnh lúc thức dậy.

Các loại huyết áp thấp

Các bác sĩ thường phân chia huyết áp thấp thành các loại khác nhau tùy vào nguyên nhân và các yếu tố khác. Một số loại huyết áp thấp bao gồm:

Hạ huyết áp theo tư thế có thể xảy ra vì nhiều lý do, bao gồm mất nước, nằm lâu trên giường, khi mang thai, bệnh tiểu đường, bệnh tim, bị bỏng, khi nhiệt độ quá cao, giãn tĩnh mạch chân nặng và một số rối loạn thần kinh. Một số thuốc cũng có thể gây tụt huyết áp theo tư thế, đặc biệt là những loại thuốc dùng để điều trị cao huyết áp như thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi (calcium blocker) và thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE inhibitors), cũng như thuốc chống trầm cảm, thuốc dùng để điều trị bệnh Parkinson và rối loạn cương dương.

Hạ huyết áp theo tư thế đặc biệt phổ biến ở người lớn tuổi, được ghi nhận ở 20% những người trên 65 tuổi. Nhưng hạ huyết theo áp tư thế cũng có thể ảnh hưởng đến người trẻ tuổi, khỏe mạnh đứng lên đột ngột sau khi ngồi chéo chân hay ngồi xổm trong thời gian dài.

Cũng giống như trọng lực kéo máu chảy về chân khi bạn đứng, một lượng lớn máu sẽ chảy về hệ tiêu hóa sau khi ăn. Thông thường, cơ thể dung hòa hiện tượng này bằng cách tăng nhịp tim và co thắt một vài mạch máu để giúp duy trì huyết áp bình thường. Tuy nhiên, ở một số người, các cơ chế giữ cân bằng này không hoạt động tốt, dẫn đến chóng mặt, ngất và té ngã. Hạ huyết áp sau khi ăn có xu hướng ảnh hưởng đến những người có huyết áp cao hoặc bị rối loạn hệ thần kinh tự chủ như bệnh Parkinson. Giảm liều lượng thuốc chữa cao huyết áp và ăn nhiều bữa nhỏ, ít carbohydrate (ví dụ: tinh bột) có thể giúp giảm các triệu chứng này.

Hạ huyết áp qua trung gian thần kinh chủ yếu ảnh hưởng đến những người trẻ tuổi, và có vẻ như nguyên nhân là do “sự hiểu lầm” giữa tim và não. Khi bạn đứng trong thời gian dài, huyết áp sẽ giảm do máu bị dồn về chân. Thông thường, cơ thể của bạn sẽ tự điều chỉnh để giữ huyết áp trong mức bình thường. Tuy nhiên, ở những người bị hạ huyết áp qua trung gian thần kinh, các dây thần kinh trong tâm thất trái của tim lại truyền tín hiệu báo cho não rằng huyết áp đang quá cao, chứ không phải là quá thấp. Kết quả là não “ra lệnh” làm giảm nhịp tim gây giảm huyết áp hơn nữa. Điều này làm máu dồn về chân nhiều hơn và càng ít máu đến não, dẫn đến choáng váng và ngất xỉu.

Các bệnh có thể gây ra huyết áp thấp

Một số tình trạng bệnh có thể gây ra huyết áp thấp, bao gồm:

Nghiêm trọng hơn nhiều là tình trạng sốc giảm thể tích (hypovolemic shock), một biến chứng của mất nước có thể đe dọa đến tính mạng. Nó xảy ra khi thể tích máu thấp gây nên giảm huyết áp đột ngột và làm giảm lượng oxy đến các mô và cơ quan. Nếu không được điều trị, sốc giảm thể tích nặng có thể gây tử vong trong vòng vài phút hoặc vài giờ.

Các loại thuốc có thể gây ra huyết áp thấp

Một số loại thuốc có thể gây ra huyết áp thấp, bao gồm:

Ai có nguy cơ bị huyết áp thấp?

Huyết áp thấp có thể xảy ra ở bất kỳ ai, mặc dù một số loại huyết áp thấp sẽ phổ biến hơn tùy thuộc vào độ tuổi hoặc các yếu tố khác.

Mọi lứa tuổi đều có nguy cơ bị huyết áp thấp

Biến chứng của huyết áp thấp

Tình trạng huyết áp thấp vừa phải không chỉ gây ra chóng mặt và suy nhược mà còn có thể gây ngất xỉu và nguy cơ chấn thương do té ngã. Huyết áp thấp nghiêm trọng vì bất kỳ nguyên nhân nào đều có thể làm cơ thể thiếu oxy để hoạt động bình thường, dẫn đến tổn thương tim và não.

Xét nghiệm và chẩn đoán huyết áp thấp

Mục tiêu trong xét nghiệm huyết áp thấp là nhằm tìm ra nguyên nhân cơ bản của triệu chứng. Xét nghiệm này giúp xác định phương pháp điều trị chính xác và tìm ra bất kỳ vấn đề về tim, não, hay hệ thần kinh có khả năng gây ra huyết áp thấp. Trước khi chẩn đoán, bác sĩ có thể đề nghị một hay một vài xét nghiệm sau đây:

Đôi khi, bất thường về nhịp tim xuất hiện rồi biến mất, và điện tâm đồ sẽ không phát hiện ra bất kỳ vấn đề gì. Trong trường hợp này, bạn có thể được yêu cầu đeo một máy đo ghi điện tâm đồ trong 24 giờ (Holter monitor) để ghi lại hoạt động điện tim của bạn trong một ngày sinh hoạt bình thường.

Điều trị huyết áp thấp thế nào?

Nếu không có triệu chứng, hoặc chỉ là triệu chứng nhẹ, chẳng hạn như những đợt chóng mặt ngắn khi đứng lên, huyết áp thấp thường không cần phải điều trị. Nếu bạn có triệu chứng rõ rệt, phương pháp điều trị tốt nhất phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Các bác sĩ thường cố gắng giải quyết nguyên nhân (rối loạn nguyên phát) - chẳng hạn như mất nước, suy tim, bệnh tiểu đường hoặc suy giáp - chứ không phải là hiện tượng huyết áp thấp. Nếu huyết áp thấp là do thuốc, phương pháp điều trị thường bao gồm việc thay đổi liều lượng hoặc ngừng hoàn toàn loại thuốc đó.

Nếu nguyên nhân gây ra huyết áp thấp là không rõ ràng hoặc không có phương pháp điều trị hiệu quả, mục tiêu trước hết sẽ là làm tăng huyết áp của bạn và làm giảm các dấu hiệu và triệu chứng. Tùy thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe và loại huyết áp thấp mà bạn có, bạn có thể thực hiện điều này bằng nhiều cách:

LỐI SỐNG và CÁCH KHẮC PHỤC TẠI NHÀ

Tùy thuộc vào lý do bị huyết áp thấp, bạn có thể làm một vài bước như gợi ý sau để giảm bớt hoặc thậm chí ngăn ngừa các triệu chứng:

  • Uống nhiều nước, ít rượu hơn: Rượu làm mất nước và làm giảm huyết áp, ngay cả khi bạn uống điều độ. Nước, mặt khác, chống mất nước và tăng thể tích máu.
  • Theo một chế độ ăn uống lành mạnh: Thu nhận các chất dinh dưỡng cần thiết để có sức khỏe tốt bằng cách tập trung vào nhiều loại thực phẩm đa dạng, bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau và thịt gà nạc và cá. Nếu bác sĩ của bạn khuyên nên dùng nhiều muối hơn mà bạn không thích ăn nhiều muối, hãy thử sử dụng nước sốt đậu nành tự nhiên hoặc thêm súp hỗn hợp khô để ngâm và trộn.
  • Chậm rãi khi thay đổi tư thế. Bạn có thể giảm nhẹ triệu chứng chóng mặt và choáng váng do huyết áp thấp khi đứng dậy bằng cách cử động nhẹ nhàng khi bạn chuyển từ tư thế nằm sang ngồi và đứng dậy. Trước khi ra khỏi giường vào buổi sáng, hãy hít thở sâu một vài phút và sau đó từ từ ngồi dậy trước khi đứng lên. Chỉnh đầu giường hơi cao hơn khi ngủ cũng có thể giúp chống lại các tác động của lực hấp dẫn. Nếu bạn bắt đầu có triệu chứng của huyết áp thấp khi đứng, bắt chéo bắp đùi theo hình cái kéo và ép chặt, hoặc đặt một chân trên mỏm đá hoặc trên ghế và nghiêng người về phía trước càng nhiều càng tốt. Những bài tập này giúp máu chảy từ chân về tim tốt hơn.
  • Ăn thành các bữa nhỏ, ít năng lượng. Để giúp ngăn ngừa huyết áp thấp sau bữa ăn, hãy ăn theo nhiều bữa nhỏ trong ngày và hạn chế các thực phẩm giàu carbohydrate như khoai tây, gạo, mì ống và bánh mì. Bác sĩ cũng có thể sẽ khuyên bạn nên uống cà phê hoặc trà có chứa caffeine trong bữa ăn để tạm thời làm tăng huyết áp. Tuy nhiên, vì caffeine có thể gây ra các vấn đề sức khỏe khác, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống thêm thức uống có nhiều caffeine.

Tác giả: Thục Phương
Hiệu đính: TS.BS. Phạm Nguyên Quý
Tài liệu tham khảo: http://www.mayoclinic.com/health/low-blood-pressure/DS00590

Bài viết liên quan:

  1. Những bài thuốc đơn giản điều trị huyết áp thấp
  2. Cách phòng và điều trị bệnh huyết áp thấp
  3. Heptaminol - Thuốc điều trị huyết áp thấp

Xem thêm các bài viết hữu ích về sức khoẻ tại: http://yhoccongdong.com


Thiết kế Web bán hàng miễn phí - Powered by iNET